Powstanie Katedry Mechaniki Stosowanej jest ściśle związane z powstaniem najstarszego wydziału Uczelni, Wydziału Mechanicznego. Z inicjatywy lubelskiego środowiska techników, inżynierów i naukowców w 1953 r. wraz z uruchomieniem Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej powołano zespół zajmujący się kształceniem w zakresie mechaniki i wytrzymałości materiałów. Pierwszym kierownikiem Zespołu Mechaniki Technicznej a zarazem wykładowcą przedmiotu mechanika był ówczesny Rektor Stanisław Podkowa, zaś kierownikiem Pracowni Wytrzymałości Materiałów oraz wykładowcą przedmiotu wytrzymałość materiałów był mgr inż. Marian Mastalerz. Siedziba zespołu mieściła się w dawnym Rektoracie przy ul. Bernardyńskiej 13. W roku 1965 wraz z powstaniem Wyższej Szkoły Inżynierskiej powołano Wydział Ogólnotechniczny, w ramach którego funkcjonował nadal Zespół Mechaniki Technicznej i Pracownia Wytrzymałości Materiałów. Opiekunem Zespołu był wówczas doc. mgr inż. Wacław Jaśkiewicz - Dziekan Wydziału Ogólnotechnicznego, zaś nadzór merytoryczny sprawował dr inż. Kazimierz Sobiesiak (zatrudniony w 1958). W tym czasie pracę w Zespole Mechaniki podjęli: dr Antoni Malicki (1966) oraz prof. dr inż. Kazimierz Szabelski (1967). W tym okresie Zakład został przeniesiony do budynku "Oxford" przy ul. Nadbystrzyckiej.

      W roku 1973 nastąpiła zmiana organizacji Uczelni - tzn. rolę wydziałów przejęły instytuty. W ramach powołanego Instytutu Technologii i Eksploatacji Maszyn powstał Zakład Mechaniki Stosowanej i Inżynierii Materiałowej pod kierownictwem prof. dr inż. Kazimierza Szabelskiego. Siedzibą Zakładu został obecny budynek przy ul. Nadbystrzyckiej 36. W roku 1985 na krótki okres następiło połączenie Zakładu Mechaniki Stosowanej z Zakładem Podstaw Konstrukcji Maszyn i powołanie wspólnej Katedry Podstaw Mechaniki i Konstrukcji Maszyn pod kierownictwem prof. dr inż. Kazimierza Szabelskiego.

     Od roku 1986 Katedra istnieje jako samodzielna jednostka pod nazwą Katedra Mechaniki Stosowanej w strukturze której utworzono dwa zakłady: Zakład Mechaniki Ogólnej, którego kierownikiem jest dr hab. inż. Jerzy Warmiński i Zakład Wytrzymałości Materiałów pod kierownictwem dr inż. Cypriana Komorzyckiego. Ważnym momentem w rozwoju Katedry było zatrudnienie wybitnego uczonego polskiego prof. Jerzego Leyko (1985), który został zaproszony do pracy w Politechnice Lubelskiej ze względu na powstanie nowego kierunku dyplomowania Budowa Śmigłowców w Katedrze Mechaniki Stosowanej. Aktualnie specjalność Budowa Śmigłowców jest prowadzona w ramach współpracy z Fabryką Śmigłowców w Świdniku.